Bảng xếp hạng TIOBE tháng 1/2026: Liệu Go đã "rớt đài"?

Bảng xếp hạng TIOBE tháng 1 năm 2026 vừa được công bố, mang đến nhiều cảm xúc trái chiều cho cộng đồng lập trình viên.

Python vẫn chễm chệ ở ngôi vương, C# một lần nữa giành giải "Ngôn ngữ của năm", Rust leo lên vị trí cao nhất lịch sử ở hạng 13, trong khi Go (Golang) lại gây sốc khi trượt dài từ vị trí thứ 7 cùng kỳ năm ngoái xuống tận hạng 16.

Nhìn vào cú rơi tự do này, nhiều người sẽ buột miệng: Có phải Go sắp "toang" rồi không?

Sai rồi. Bạn tưởng đó là suy thoái, nhưng thực chất đó là sự "Cơ sở hạ tầng hóa".

TIOBE thống kê dựa trên độ hot của từ khóa tìm kiếm và số lượng bài hướng dẫn (tutorial). Thứ hạng của Go sụt giảm chính xác là vì nó đã trở nên quá ổn định và... quá nhàm chán. Không có khái niệm mới (hype) để bàn tán, không có những bản cập nhật đập đi xây lại (breaking changes), chỉ có vô số các backend service đang lặng lẽ chạy ngày đêm.

Go không phổ biến bằng Python, nhưng đó chưa bao giờ là vấn đề về cao thấp kỹ thuật, mà là do chiến trường của chúng khác nhau.

Sự khác biệt cốt lõi: Toàn năng vs. Đặc nhiệm

Đây là nguyên nhân gốc rễ.

Python là "Dầu cù là" (Vạn năng): Python thắng nhờ sự "không chính chuyên". Hãy nhìn xung quanh bạn: dân tài chính dùng nó để chạy định lượng (quant), dân sinh học dùng nó để tính toán gen, thậm chí học sinh tiểu học dùng nó để điều khiển robot Lego. Python từ lâu đã không còn đơn thuần là một ngôn ngữ lập trình, nó là Excel phiên bản có code. Hễ ai muốn sai bảo máy tính làm chút việc vặt, Python luôn là cái tên đầu tiên bật ra trong đầu.

Go là Lính đặc nhiệm: Go được Google sinh ra để giải quyết các vấn đề về xây dựng phần mềm quy mô lớn, đồng thời (concurrency) và dịch vụ mạng. Lãnh địa của nó là Cloud Native, Microservices, Backend API, Blockchain và các công cụ hệ thống (như Docker, Kubernetes).

Kết luận: Dù Cloud Native rất hot, nhưng so với sự chuyển đổi số của toàn ngành công nghiệp (AI, xử lý dữ liệu, tự động hóa), đối tượng của Go hẹp hơn nhiều. Bạn cần hiểu chút nguyên lý hệ điều hành mới đụng vào Go; nhưng bạn thậm chí chẳng cần biết CPU là gì cũng có thể dùng Python để làm việc.

Lợi tức của thời đại: Sự bùng nổ của AI và Khoa học dữ liệu

Nếu sự phổ biến của Python đầu những năm 2010 là nhờ Web Development (Django/Flask), thì sau năm 2015, Python hoàn toàn "nằm thắng" (thắng mà không cần làm gì nhiều).

• Hào lũy của Python: NumPy, Pandas, PyTorch, TensorFlow, Scikit-learn. Những thư viện này tạo thành một hào lũy không thấy đáy. Khi làn sóng AI ập đến (bao gồm cả cơn sốt LLM hiện tại), ngôn ngữ giao tiếp đầu tiên của mọi kỹ sư thuật toán và nhà nghiên cứu đều là Python.
• Sự lúng túng của Go: Dù Go cũng có các thư viện như Gonum, nhưng làm Data Science bằng Go? Static typing (kiểu tĩnh) khiến việc làm sạch dữ liệu trở thành cực hình. Muốn gọi thư viện tầng dưới (low-level)? CGO của Go có chi phí hiệu năng (overhead), và cộng đồng Go lại cực kỳ tôn sùng "Pure Go", khiến nó khó lòng thừa kế trực tiếp di sản hàng chục năm của C/C++ như Python.

Đường cong học tập và Hiệu quả phát triển

Python: Trải nghiệm như mã giả (Pseudocode) Python cực kỳ gần gũi với ngôn ngữ tự nhiên, kiểu động, không cần biên dịch. Với người mới, "Hello World" chỉ tốn 1 dòng. Với startup, đây là tốc độ MVP; với người học, đây là cảm giác "sướng" khi có phản hồi tức thì.

Go: Sự kiềm chế của kỹ thuật Dù Go được mệnh danh là "C của thế kỷ 21" với cú pháp đã tối giản, nó vẫn có rào cản:

• Kiểu tĩnh: Phải định nghĩa struct, interface.
• Xử lý lỗi: if err != nil nổi tiếng khiến code trông dài dòng.
• Con trỏ & Bộ nhớ: Dù có GC, nhưng khái niệm con trỏ vẫn còn đó, dễ làm người mới chóng mặt.
• Mô hình đồng thời: Goroutine rất tuyệt, nhưng viết chương trình đồng thời đúng đắn vẫn cần công lực thâm hậu (tránh deadlock, race condition).

Đám đông có xu hướng chọn cái dễ tiếp cận, còn kỹ sư lão làng chọn cái dễ bảo trì. Nhưng số lượng đám đông thì luôn áp đảo.

Đặc tính "Ngôn ngữ keo dính"

Một trong những ưu điểm lớn nhất của Python là khả năng gọi code C/C++ cực kỳ tiện lợi. Thực chất Python là "lớp vỏ script siêu mạnh cho C". Các AI framework tầng dưới chạy C++/CUDA, tầng trên lộ ra interface Python. Điều này giúp Python "tốt khoe xấu che" cực kỳ hiệu quả.

Go cũng có thể gọi C qua CGO, nhưng CGO làm giảm hiệu năng, và Go khuyến khích cách triển khai "Pure Go". Điều này khiến Go khó thừa kế kho di sản khổng lồ của C/C++ một cách mượt mà như Python.

Phán quyết: Bạn nên đi về đâu?

Sự biến động thứ hạng của Go không đại diện cho việc giá trị công nghiệp của nó bị giảm sút. Ngược lại, trong các doanh nghiệp internet lớn và kiến trúc Cloud Native, Go vẫn là lựa chọn số 1 cho backend. Số liệu của TIOBE chỉ tiết lộ sự phân công lao động trong hệ sinh thái kỹ thuật mà thôi.

• Python dành cho Nhập môn & Khám phá: Nó là vé vào cửa thông dụng của thế giới lập trình. Dù là người mới tìm hiểu tư duy, hay chuyên gia cần prototype nhanh, kiểm chứng dữ liệu, thực nghiệm AI, Python là lựa chọn hiệu suất cao nhất. Nó thắng ở sự linh hoạt và hệ sinh thái.
• Golang dành cho Kỹ thuật chuyên sâu: Nó là vũ khí của dân backend chuyên nghiệp. Khi nhu cầu chuyển từ "chạy được tính năng" sang "chịu tải cao (high concurrency), sẵn sàng cao (high availability), dễ bảo trì", hệ thống kiểu nghiêm ngặt và mô hình đồng thời của Go mới phát huy giá trị. Nó là đá tảng của cơ sở hạ tầng đám mây hiện đại.
• Rust dành cho Đột phá & Nâng cao: Nó là lựa chọn của những người theo đuổi hiệu năng và bảo mật đến cực hạn. Khi developer cần phá vỡ giới hạn của runtime, tối ưu hóa hệ thống ở tầng thấp nhất, Rust mở ra một không gian rộng lớn hơn.

Đừng bị các bảng xếp hạng đánh lừa. Chọn ngôn ngữ không phải xem ai "hot" hơn, mà xem ai giải quyết vấn đề hiện tại tốt hơn. Với các kỹ sư định hướng kiến trúc backend, Go vẫn là cây búa vừa tay nhất.

Giải pháp cho phát triển đa ngôn ngữ (Polyglot)

Nếu bạn là developer muốn thử sức cả 3 ngôn ngữ này, việc cấu hình môi trường phát triển cục bộ thường là kẻ giết chết năng suất. Xung đột dependency của Python, quản lý GOPATH vs Module của Go, cập nhật toolchain của Rust — môi trường phát triển có khi còn rối ren hơn cả tình hình quốc tế.

Để giải quyết nỗi đau này, ServBay cung cấp một giải pháp "tất cả trong một".

ServBay không chỉ là công cụ cài đặt đơn thuần, mà là một nền tảng quản lý môi trường phát triển hoàn chỉnh. Nó hỗ trợ cài đặt một chạm và quản lý phiên bản cho các ngôn ngữ chủ đạo như Python, Go, Rust.

Hơn nữa, ServBay cho phép cách ly và cùng tồn tại môi trường: Bạn có thể giữ Python 3.14 trong hệ thống để train AI, giữ Go 1.24 để bảo trì dự án cũ, đồng thời trải nghiệm phiên bản Rust mới nhất — tất cả đều không "đá" nhau.

Thay vì tiêu tốn năng lượng vào việc sửa lỗi cấu hình, hãy dành thời gian đó cho logic code. Dù bạn đang ở giai đoạn nhập môn hay đang cày sâu vào kỹ thuật chuyên ngành, ServBay đều cung cấp một nền tảng phát triển sạch sẽ, thống nhất và hiệu quả.

Lời kết

Bảng xếp hạng tăng giảm là để báo chí viết bài, code là để mình viết. Thay vì tranh cãi xem ai là số 1, hãy bắt tay vào làm ngay.

• Python: Thích hợp để nhập môn, kiểm chứng ý tưởng, chạy model AI, viết script tự động. Nhanh là chân lý.
• Golang: Trụ cột để xây dựng các dịch vụ backend quy mô lớn.
• Rust: Khi cần vắt kiệt từng chu kỳ CPU, hoặc mắc bệnh "sạch sẽ" về an toàn bộ nhớ.

Chọn công cụ vừa tay nhất cho từng dự án khác nhau, đó mới là tư thế tốt nhất để đối mặt với các chu kỳ công nghệ.