0

Vẽ chart không vỡ layout: kích thước, làm tròn và dữ liệu rỗng

Dashboard thống kê của mình dùng bộ chart của Fluent UI. Màn đầu tiên lên trông rất ổn trên màn hình của mình. Rồi lần lượt:

  • Đặt height={72} cho chart nhỏ trong từng dòng địa điểm, chart vẫn cao theo ý nó.
  • Một địa điểm mới mở chưa có lượt đặt nào trong ba tuần đầu, và đường biểu đồ cắm xuống 0% rồi vọt lên, như thể phòng bị bỏ trống.
  • Chú thích của biểu đồ cột chồng hiện 33.33333333333333%.
  • Thẻ "so với kỳ trước" hiện +1,00% trong khi phép tính tay ra +1,01%.

Không cái nào là lỗi "app chết". Toàn là lỗi làm người xem mất niềm tin vào con số. Bài này đi qua từng cái, theo đúng thứ tự mình gặp.

Kích thước: chart lấy cỡ từ hộp chứa, không phải từ props

Bộ chart mình dùng lấp đầy hộp chứa nó và bỏ qua height, width truyền vào. Không đọc kỹ tài liệu thì sẽ mất nửa ngày truyền props mà không thấy gì đổi. Cách đúng là để hộp quyết định cỡ:

// Chart lấp đầy hộp: hộp đặt chiều cao, chart theo hộp
<div style={{ height: 72 }}>
  <LineChart data={data} />
</div>

Chiều rộng thì phức tạp hơn, vì hộp co giãn theo màn hình và một số chart cần biết con số chiều rộng để tính số nhãn trên trục. Đo bằng ResizeObserver qua callback ref:

function useBoxWidth(): [number, (el: HTMLElement | null) => void] {
  const [width, setWidth] = useState(0);
  const observer = useRef<ResizeObserver | null>(null);

  const ref = useCallback((el: HTMLElement | null) => {
    observer.current?.disconnect();
    if (!el) return;
    observer.current = new ResizeObserver(([entry]) => setWidth(Math.floor(entry.contentRect.width)));
    observer.current.observe(el);
  }, []);

  return [width, ref];
}

Vì sao callback ref mà không phải useRef cộng useEffect(..., [])? Vì hộp chứa chart thường chỉ xuất hiện sau khi dữ liệu về (trước đó là khung chờ). Với useEffect chạy một lần lúc mount, lúc đó hộp chưa tồn tại, observer không bao giờ được gắn, và chart kẹt ở chiều rộng 0. Callback ref chạy đúng lúc phần tử xuất hiện.

Và điểm ngắt cho điện thoại: lấy từ cùng một chỗ với layout của trang (một hằng số dùng chung cho cả CSS grid và hook useMediaQuery), đừng gõ lại 600px ở mỗi chart. Hai con số lệch nhau một chút là có một khoảng chiều rộng mà layout đã là điện thoại còn chart vẫn nghĩ là máy tính.

Dữ liệu rỗng: null không phải là 0

// Sai: tuần không có dữ liệu thành 0%
const points = weeks.map((week, i) => ({ x: week, y: item.weekly[i] ?? 0 }));

// Đúng: tuần không có dữ liệu không được vẽ
const points = weeks.flatMap((week, i) => {
  const value = item.weekly[i];
  return value === null ? [] : [{ x: week, y: value }];
});

?? 0 là dòng code vô hại nhất mà mình từng thấy gây hiểu lầm lớn nhất. 0% nghĩa là "có phòng nhưng không ai dùng". Null nghĩa là "chưa có dữ liệu để nói". Người quản lý nhìn một đường cắm xuống 0 sẽ đi hỏi vì sao phòng bị bỏ trống.

Quy tắc tương tự cho biểu đồ tròn và cột chồng: phần có giá trị null thì bỏ khỏi biểu đồ và ghi chú bên dưới, không vẽ thành một lát 0%.

Làm tròn: số thực không làm tròn như bạn nghĩ

Thử trong console:

(1.005).toFixed(2)            // "1.00", không phải "1.01"
Math.round(1.005 * 100) / 100 // 1, vì 1.005 * 100 = 100.49999999999999

Máy tính không lưu được chính xác 1,005, nên mọi cách làm tròn trên số thực đều có thể sai ở các điểm .5. Với một thẻ "so với kỳ trước" hiển thị +1,00% thay vì +1,01%, người đối chiếu bằng Excel sẽ thấy lệch ngay.

Cách mình sửa: khi có thể, làm tròn từ số nguyên gốc thay vì từ số thực đã chia. Tỷ lệ phần trăm thường đến từ hai số đếm (số lượt đặt trên tổng số), nên làm tròn bằng phép chia số nguyên:

// Phần trăm có 1 chữ số thập phân, làm tròn nửa lên, tính bằng số nguyên
function percentTenths(part: number, total: number): number {
  return Math.floor((part * 2000 + total) / (2 * total)) / 10;
}

percentTenths(1, 3); // 33.3
percentTenths(2, 3); // 66.7
percentTenths(1, 8); // 12.5

Khi dữ liệu chỉ có số thập phân (API trả về tỷ lệ đã chia sẵn), dashboard của mình đổi hai số thập phân thành số nguyên cùng độ chính xác rồi tính bằng BigInt, để kết quả làm tròn khớp với cách tính tay.

Và chuyện chú thích: 33.33333333333333% là do hiển thị nguyên số thực. Làm tròn một chữ số thập phân khi hiển thị. Nhưng nhớ hệ quả: ba phần bằng nhau sẽ hiện 33,3% + 33,3% + 33,3% = 99,9%. Có hai lựa chọn: chấp nhận và để chế độ xem dạng bảng hiện số chính xác, hoặc dùng phương pháp phần dư lớn nhất (cộng phần thiếu vào phần có phần dư lớn nhất) để tổng luôn là 100. Quan trọng là chọn có chủ đích và nhất quán trên mọi chart.

Trục và nhãn: ít mà đúng chỗ

Hai quyết định nhỏ làm biểu đồ xu hướng theo tuần dễ đọc hơn hẳn:

Trục y theo dữ liệu, bậc tròn. Tỷ lệ sử dụng cao nhất chỉ 52% mà trục chạy tới 100% thì đường biểu đồ nằm bẹp ở nửa dưới. Lấy bậc 20% nhỏ nhất vượt giá trị lớn nhất:

// Tính bằng phần trăm nguyên để tránh 0.6000000000000001
const niceMaxPercent = (maxPercent: number) => Math.max(20, Math.ceil(maxPercent / 20) * 20);

niceMaxPercent(52); // 60 → trục 0, 20, 40, 60

Không ghi số ở mọi điểm. 52 tuần, 52 con số chen nhau thì không ai đọc được. Chỉ vẽ đường, và đánh dấu kèm chữ đúng hai điểm người xem quan tâm: tuần bận nhất và tuần rảnh nhất. Các điểm khác vẫn xem được khi rê chuột, và vẫn đi tới được bằng phím Tab cho người không dùng chuột.

Trên điện thoại, biểu đồ chỉ vẽ 12 tháng gần nhất. Khi đó vùng tô màu cho "kỳ đang xem" phải bắt đầu từ điểm đầu tiên được vẽ, không phải từ ngày bắt đầu thật của kỳ (có thể nằm ngoài phần đang vẽ), không thì vùng tô lấn ra ngoài trục.

Bản đồ nhiệt giờ cao điểm

Câu hỏi "phòng họp bận nhất vào giờ nào trong tuần" hợp nhất với bản đồ nhiệt: hàng là ngày trong tuần, cột là giờ, màu đậm nhạt theo mức bận.

         8h   9h   10h  11h  ...  16h  17h
Thứ 2    ░    ▒    ▓    ▓         ▒    ░
Thứ 3    ░    ▓    █    ▓         ▒    ░
...

Ba chi tiết: mỗi ô có tooltip nói rõ con số và nghĩa của nó ("Thứ Ba 10h: trung bình 87% phòng bận"); có đường ngưỡng người dùng tự chỉnh để chỉ tô những ô vượt mức; và trên điện thoại vẫn giữ dấu đánh dấu ô bận nhất thay vì bỏ đi cho gọn.

Checklist trước khi giao một chart

[ ] Kích thước đến từ hộp chứa; chiều rộng đo bằng ResizeObserver qua callback ref
[ ] Điểm ngắt điện thoại dùng chung một hằng số với layout
[ ] null không bao giờ được vẽ thành 0
[ ] Phần trăm làm tròn từ số nguyên gốc khi có thể; quyết định rõ chuyện tổng khác 100
[ ] Trục y theo dữ liệu với bậc tròn
[ ] Chỉ ghi chữ ở điểm quan trọng; các điểm khác xem được bằng chuột và bàn phím
[ ] Mỗi chart có chế độ xem dạng bảng cho ai cần số chính xác

Thử ngay: tìm trong code chart của bạn chỗ có ?? 0 hoặc || 0 ngay trước khi đưa dữ liệu vào chart, và chỗ nào hiển thị phần trăm bằng toFixed. Hai chỗ đó là nơi bug số liệu hay trốn nhất.

Bài sau trong series: dashboard in ra giấy được, xuất ảnh được, và đọc được bằng trình đọc màn hình. Bạn đang dùng thư viện chart nào, và nó có "bẫy" kích thước nào làm bạn mất thời gian không? Comment chia sẻ nhé.

P.S. Mấy lỗi ở bài này đều là lỗi "trông thì đúng": chart vẫn vẽ, số vẫn hiện. Mình hay nhờ skill fable-reasoning-engine trong PrimeKit, bộ skill mình tự làm, soát lại các hàm tính số liệu trước khi đưa lên chart. Skill buộc AI chạy thử từng trường hợp cụ thể (null, 0, số ở điểm .5) thay vì gật đầu vì code trông hợp lý. Cài bằng npx @lovehlmmm/primekit init, rồi gõ /pk:fable-reasoning-engine kèm hàm cần soát. Quyết định làm tròn kiểu nào thì vẫn cần bạn chốt với người dùng số liệu.


Series khác của mình


All rights reserved

Viblo
Hãy đăng ký một tài khoản Viblo để nhận được nhiều bài viết thú vị hơn.
Đăng kí